Права у области дјечије заштите

Да ли дјеца од 15 година имају право на дјечији додатак?

Права у области дјечије заштите

Права мајки, у складу са Законом о дјечијој заштити су:

Право на накнаду плате за вријеме коришћења породиљског одсуства, односно док користи одсуствовање са посла због његе и старања о дјетету, има мајка или запослени отац, усвојилац дјетета или друго лице запослено код послодавца коме је надлежан орган повјерио дијете на његу и старање.Право на матерински додатак остварује свака мајка, осим мајке која има право на накнаду плате за вријеме породиљског одсуства и која не испуњава имовински цензус утврђен овим законом. Матерински додатак износи до 30% од просјечне нето плате по запосленом у привреди Републике, остварене у претходној години. Право на матерински додатак, остварује се за прво троје дјеце у породици у трајању од 365 дана од првог дана наредног мјесеца по рођењу дјетета, на основу поднесеног захтјева.

Право на помоћ за опрему новорођенчета остварује се за свако новорођено дијете у породици. Износ за ову помоћ не може бити мањи од 50% од просјечне нето плате по запосленом у привреди Републике остварене у претходној години.

Право на додатак на дјецу, као новчано давање, има сваки грађанин Републике Српске, првенствено незапослени борац, војни инвалид прве до треће групе инвалидитета, уживалац породичне инвалиднине, односно грађанин који има пребивалиште на територији Републике Српске, под условима предвиђеним овим законом.

Страни држављанин који ради на територији Републике код иностраног послодавца, има право на додатак на дјецу ако је то међународним споразумом предвиђено. Додатак на дјецу припада дјеци најдуже до навршених 15 година живота ако су на редовном школовању.

Право на додатак на дјецу остварује се:

  • ако породица остварује право на материјално обезбеђење, у складу са Законом о социјалној заштити;
  • ако укупан мјесечни приход по члану породице остварен шест мјесеци прије подношења захтјева, износи од 10% до 40% од просјечне мјесечне плате остварене у претходној години у привреди Републике, а катастарски приход по члану породице у претходној години не прелази износ од 3% просјечног катастарског прихода на јавном хектару земљишта;
  • ако укупан катастарски приход по члану породице у претходној години износи од 3% до 10% од просјечног катастарског прихода по једном хектару земљишта, а породица не остварује друге приходе
  • ако вредност процјењене покретне имовине (аутомобил, радна машина и друго) не прелазе вриједност од пет до осам просјечних плата по запосленом у привреди Републике у претходној години.

Висина додатка на дјецу износи: за друго и четврто дијете од 5% до 15%, а за треће дијете и дијете из члана 23. ст. 3, 4. и 5. Закона од 15% до 30% од просечне нето плате по запосленом у привреди Републике остварене у претходној години. Проценте и номиналне износе додатка на дјецу, у складу са ставом 1. овог члана, утврђује директор Фонда дјечије заштите.

  • Задовољавање развојних потреба дјеце,
  • Предшколско васпитање и образовање за дјецу без родитељског старања, дјецу са сметњама у развоју и дјецу на дужем болничком лијечењу
  • Васпитно-образовни програми припремања дјеце за школу,
  • Одмор и рекреација дјеце до 15 година старости у дјечијем одмаралишту,
  • Регресирање трошкова боравка дјеце у предшколској установи, одмора и рекреације.

U posjeti dionici ceste M5 Mesići-Hrenovica-Prača

Brojni su razlozi koji idu u prilog nastojanjima da se projekt izgradnje ove dionice, kao dio magistralne ceste M5, proglasi drzavnim interesom. U konačnici, bila bi to direktna veza ovog dijela naše zemlje s centralnom Evropom putem koridora Vc. S obzirom na to da je riječ o trasi puta koji prolazi kroz jedan od najnerazvijenih dijelova nase zemlje, prirodno je da veliki interes za realizaciju ovog projekta vlada i kod lokalnih vlasti u BPK-u, kao i Općini Pale u RS-u.

Demir Imamović, ministar privrede BPK-Goražde, naglasio je da bi ova izgradnja značila ekonomski i socijalni preporod ovoga dijela naše zemlje.

“Vrlo je važno što je nedavno otvoren tunel Stambolčić, koji je na ovoj trasi, tako na ovoj dionici nećemo imati usko grlo u saobraćaju”, podsjeća Miodrag Kovačević, načelnik Općine Pale.

Dužina ove dionice je 19 kilometara i za sada nema projektne dokumentacije na temelju koje bi se odredila cijena izvođenja radova. Dokumentacije nema, ali po svemu sudeći, postoji raspoloženje drzavnih vlasti da se krene u proceduru.

“Ovaj prostor vapi za realizacijom kapitalnih projekata”, kazao je Hadžić, dodajući kako će to omogućiti integraciju ovog prostora sa Sarajevom. “Ovo nije projekt regije, kazao je, “ovo je člak međudržavni projekt”.

“Mislim da se može osigurati širi interes”, kazao je Šarović – i dviju država i dvaju entiteta i lokalnih zajednica.

Nakon obilaska dionice ceste M5, dogovoreno je da Ministarstvo prometa i komunikacija BiH u najkraćem roku pokrene inicijativu kako bi ovaj projekt bio proglašen državnim interesom. Ministar Hadžić dodao je da se prvi vidljivi koraci u realizaciji projekta mogu očekivati naredne godine.

federalna.ba

http://www.federalna.ba/bhs/vijest/76089/deneme

 

Zračenje trafo-stanica izaziva oboljenja

Elektromagnetnom zračenju dalekovoda, postavljenih u blizini naselja, te trafo-stanica ispod stambenih zgrada, izložen je nemali broj stanovnika u BiH. Iako stručnjaci upozoravaju na veliku opasnost po zdravlje, koju izaziva dugotrajna izloženost zračenjima, mnogi građani prinuđeni su da žive pod uticajem tih zračenja, jer nadležne institucije, kako navode, nemaju zakonsku regulativu na osnovu koje bi mogle da djeluju. Porodica Aleksandra Simića iz Marković Polja, kod Brčkog, tvrdi da su sve češći pacijenti brčanskog zdravstva, te da im je stoka uginula, a voće se posušilo zbog pojačanog elektromagnetnog zračenja dva dalekovoda koji se ukrštaju iznad njihovog dvorišta. Oni tvrde da njihova drama traje već 15 godina. Simić kaže da je željan da mu u posjetu dođu djeca i unuci, ali da je njihov dolazak veliki rizik, jer veliko elektromagnetno zračenje može da im našteti. “Prvo su uginule tri krave, a prethodno je laboratorijska analiza mlijeka bila takva da mi je rečeno: ‘Nemoj ni stoku tim mlijekom da hraniš’. Supruga i kćerka, umjesto na okućnici, siju i sade povrće kod rodbine i komšija”, priča Simić. Članovi porodice Simić kažu da kad je olujno nevrijeme, pa su munje i gromovi, njihovo dvorište i kuća izgledaju kao iz naučnofantastičnih filmova. Mara Simić, Aleksandrova supruga, prošle godine se, u trenutku rastrojstva, pokušala zapaliti u dvorištu, ali su je spriječili prisutni policajci. “Nisam mogla izdržati zbog kćerkine bolesti i teške operacije, zbog patnji koje trpimo bez djece i unučadi svjesni da smo žrtvovani za neke više interese”, kaže ogorčeno Simićeva. Njihova kćerka Dušanka Cvjetković, supruga poginulog borca, s maloljetnom kćerkom živi kod roditelja u Marković Polju. “Tri godine kucam na sva vrata organa vlasti i institucija, ali rješenja nema. U međuvremenu sam operisana zbog karcinoma, roditelji su oboljeli, brat je odustao od gradnje kuće na izlivenom temlju u dvorištu i s porodicom odselio na sigurno. Izgleda da nadležni čekaju da i mi umremo kako bi bez intervencije riješili problem i oslobodili se obaveza”, ogorčena je Dušanka. U svojstvu opunomoćenika oca Aleksandra Simića, ona uporno traži rješenje da se dalekovodi uklone. Jedan dalekovod je izgrađen 1975. godine, a drugi je podignut 1994. Prva komšinica porodice Simić je maloljetna M.S., koja živi sama u porodičnoj kući bez oba roditelja i izdržavano je lice od strane Centra za socijalni rad distrikta. Nezvanično saznajemo da joj je članica ekipe stručnjaka Elektrofakulteta, koja je boravila na licu mjesta, sugerisala brzo iseljenje jer će u protivnom oboljeti zbog visokog stepena zračenja. U Vladi distrikta istakli su da se priprema zakonski akt bez kojeg nije moguće obezbijediti rješenje za ovaj i slične probleme građana, koji su prisutni u još nekim naseljima. Kazali su da je to nakon nalaza stručnjaka sugerisao i OHR u Brčkom. “Pripremamo zakon i pravilnike o dozvoljenim elektromagnetnim zračenjima sukladan propisima EU, koji će biti polazna osnova za aktivnost prema nadležnim institucijama, koje moraju riješiti ovaj i druge prisutne probleme koje imamo u Marković Polju, ali i prigradskom naselju Brod, gdje su mjerenja takođe pokazala povećano zračenje, a gdje broj oboljelih od karcinoma zabrinjavajuće raste”, izjavio je Anto Domić, zamjenik gradonačelnika. Simićima i ostalim ugroženim građanima distrikta ostaje još samo vjerovanje u efikasnost lokalne vlasti. I u neposrednoj blizini kuća u sarajevskom naselju Velešići već dugi niz godina nalazi se velika trafo-stanica. “Srećom, već mnogo godina ne živim u Velešićima u blizini trafo-stanice, koja mi je ostala u ružnom sjećanju. Događalo se da se usred bijela dana zapali i ne znate kuda bježati. Najstrašnije je bilo kada grmi i sijeva. U njenoj blizini je strašno zujalo. Vječito smo bili u strahu, a vjerovatno je njena blizina ostavila traga na zdravlju”, priča Sarajka Hasija K. Brojne štetne posljedice: Dejstvo elektromagnetnog polja na žive organizme zavisi od njegovih svojstava, odnosno gustine fluksa, frekvencije, te rastojanja od izvora zračenja, navode u Institutu za zaštitu zdravlja RS. “Po pitanju izloženosti živih organizama radiofrekventnom zračenju, jedini efekat koji se sa sigurnošću može dokazati je zagrijavanje bioloških tkiva. Organi i tkiva s većim sadržajem vode, kao što su mišići, imaju veću specifičnu brzinu apsorpcije”, ističe dr Vesna Rudić-Grujić, specijalista higijene i zdravstvene ekologije u Institutu za zaštitu zdravlja RS. Dodaje da se usljed ovog efekta zagrijavanja može javiti pregrijavanje organizma, dehidracija, toplotni šok, kardiovaskularne promjene i smanjenje mentalne sposobnosti. Da zračenje električnih polja utiče na zdravlje čovjeka, te da su to do sada pokazali brojni primjeri, tvrdi i elektroinženjer Mićo Gaćanović, profesor na Elektrotehničkom fakultetu u Banjaluci i predstavnik “Eureke” za zemlje jugoistočne Evrope. “U blizini i ispod dalekovoda ne smije se graditi ništa. Naučnici su u okolini Niša ispitivali štetnost ovih zračenja, sadeći orahe ispod 400-kilovoltnog dalekovoda. Sva stabla su se posušila”, kaže Gaćanović. Dodaje da su ispitivanja sprovođena i uz pomoć miševa, pilića i žaba. “Sve te životinje su se degenerativno razvijale, jer su konstantno bile izložene štetnim zračenjima dalekovoda”, objašnjava Gaćanović. Neophodna istraživanja: I dok se u svijetu konstantno radi na zaštiti ljudi od ove vrste zračenja, kod nas je to još jedna od tema koje zbog drugih problema nisu stigle na dnevni red. “Treba znati da dugotrajna izloženost stanovništva elektro i magnetnim poljima može ostaviti posljedice po zdravlje. Međutim, mnogo je kontroverzi u toj oblasti i teško je dokazati uticaj tog zračenja. Kod nas se uvijek sve čini da se dokaže suprotno”, kaže Vlado Madžarević, profesor na Fakultetu elektrotehnike u Tuzli. Upozorava da u FBiH još ne postoje normama propisane dopuštene granične vrijednosti za jakost električnih, magnetskih i elektromagnetskih polja, te zbog toga ne mogu postojati ni sankcije za prekoračenja. Naglašava da bi, iako ne postoje norme kojima se utvrđuju propisane granične vrijednosti elektro i magnetnog polja, trebalo pratiti evropske norme i upoređivati s nivoom zračenja kod nas. “Takođe, potrebna su i veća istraživanja u ovoj oblasti, kao i primjena zaštite koja je širokog spektra, ali pošto ne postoje norme, onda se ne može očekivati da neko poduzima i zaštitne mjere. Tako i ako imate manje trafo-stanice u sklopu zgrada, a iznad njih su stanovi postoje tkanine koje se prostiru po podu, a koje su izvrsna zaštita od zračenja, ali to niko ne govori stanovništvu”, ističe Madžarević. Građanama koji se osjećaju žrtvama zračenja, jer žive u blizini dalekovoda i trafo-stanica, preporučuje da se obrate institutima u kojima postoje stručnjaci koji će izaći na teren i utvrditi stepen zračenja. Dodaje da su u svijetu kazne veoma stroge, kako u ovoj, tako i drugim oblastima. Bezbjedna udaljenost do 10 metara: U Ministarstvu industrije, energetike i rudarstva RS ističu da je udaljenost dalekovoda od stambenih objekata definisana Pravilnikom o tehničkim normativima za izgradnju nadzemnih elektroenergetskih vodova napona od jedan do 400 kilovolti. “Ovim pravilnikom detaljno je razrađena navedena problematika, a sami sigurnosni razmaci zavise od više faktora, kao što su namjene objekta, materijala upotrijebljenog za izradu krova i naponskog nivoa dalekovoda”, navode u Ministarstvu. U Institutu za zaštitu zdravlja RS ističu da je sigurnosna udaljenost dalekovoda od naseljenih mjesta, škola, vrtića i igrališta deset metara, te da i kratkotrajna izloženost elektromagnetskom zračenju velike snage može biti štetna po zdravlje. “Postoji sumnja da bi dugotrajna izloženost slabom elektromagnetnom zračenju niskih frekvencija mogla biti povezana s rizikom za nastanak karcinoma, leukemije kod djece, a raka mozga kod odraslih”, ističe dr Vesna Rudić-Grujić. A, u cilju ispitivanja štetnih efekata na zdravlje usljed izlaganja električnim, magnetnim i elektromagnetnim poljima do 300 GHz Svjetska zdravstvena organizacija, 1996. godine, pokrenula je međunarodni projekat “International EMF Project” u kojem učestvuju 54 zemlje i osam međunarodnih organizacija. “S obzirom na to da još nisu u potpunosti razjašnjena sva biološka dejstva ovih polja na ljudski organizam i uticaj na zdravlje, poznate mjere zaštite podrazumijevaju samo najosnovnije vidove zaštite, a to su ograničeno vrijeme boravka licima koja rade u zoni s povećanim nivoima EM polja, korištenje zaštitnih sredstava koja štite lice od uticaja EM polja, zaštitni zakloni, ekrani, specijalna obuća i ekranirajući šljem”, objašnjava dr Rudić-Grujićeva. Doktorica Aida Vilić-Švraka iz Zavoda za javno zdravstvo FBiH ističe da je opšti zaključak da izvjestan uticaj električnih, magnetskih i elektromagnetskih polja na zdravlje postoji, poput pojave glavobolje, migrene, nesanice i umora. “Da bi se moglo pouzdano tvrditi da dugoročno izlaganje elektromagnetim poljima izaziva pojavu malignih oboljenja i poremećaja reprodukcijskog i nervnog sistema, potrebno je provesti dugoročna i opsežna istraživanja”, rekla je Vilić-Švraka. Opasna struja: Uticaji zračenja dalekovoda na ljude davno su otkriveni, ali donedavno je zanemarivano da ta struja, naravno, znatno manje jačine, teče i električnim instalacijama u našim domovima. Struja u produžnim kablovima, koji se protežu ispod naših radnih stolova i naših nogu, te raznim električnim uređajima koji nas okružuju u sve većem broju, takođe nije zanemariva. Zbog toga je, kako ističe profesor Gaćanović, Njemačka prije tri decenije donijela standard DIP, koji se primjenjuje prilikom projektovanja elektroinstalacija u stambenim objektima, a predviđa postavljanje šaltera na kojem se tokom noći može isključiti struja u cijelom stanu, kako bi se spriječila zračenja. “Ovo je veoma značajno, jer se struja superponira, odnosno zbraja se polje koje je prisutno u prostoru sa biopoljem čovjeka, te tako zračenje djeluje na organizam”, objašnjava Gaćanović. Iako je, kako ističe Gaćanović, Zakon o uređenju prostora krovni zakon u tehničkim naukama, ovim zakonom u Republici Srpskoj nije obuhvaćen jedan od najznačajnijih segmenata, a to su biološki efekti elektromagnetnog polja, koji se odnose na uticaj elektromagnetnih polja na zdravlje čovjeka. Tim zakonom bi trebalo da bude regulisano i postavljanje trafo-stanica u stambenim zgradama, s obzirom na to da je život u stambenim zgradama koje imaju svoje trafo-stanice u podrumima ili prizemlju, posebno opasan za zdravlje čovjeka. “Ljudi žive iznad tih trafo-stanica i zbog njihovog zračenja obolijevaju. Prva indikacija je takozvana bolest pat, za koju ljudi na našim prostorima nisu ni čuli. Ta bolest se manifestuje tako što se čovjek, pod uticajem zračenja, osjeća malaksalo, umorno i bezvoljno, te vremenom gubi apetit”, objašnjava Gaćanović, dodajući da ljekarski nalazi obično pokažu da je osoba zdrava, iako se ne osjeća dobro. Kako ističe i ova oblast bi trebalo da bude regulisana Zakonom o uređenju prostora. Međutim, u Ministarstvu za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju RS, ističu da prijedlog novog zakona o uređenju prostora i građenju još nije usvojen, te da će se usklađivanja ovog zakona s evropskim direktivama, vršiti tek po njegovom usvajanju. Postavljanja trafo-stanica ispod stambenih objekata trenutno je regulisano Pravilnikom o tehničkim normativima za elektroenergetska postrojenja nazivnog napona iznad 1.000 volti, koje donosi Ministarstvo industrije, energetike i rudarstva RS. “Prema pomenutom pravilniku nije definisana zabrana postavljanja transformatora u podrumskim prostorijama, ako navedene prostorije ispunjavaju propise po pitanju neophodnih mjera koje su definisane pravilnikom”, ističu u Ministarstvu. Preporuka stručnjaka je da se bar u nove objekte ne ugrađuju trafo-stanice, s obzirom na to da se u razvijenim društvenim zajednicama trafo-stanice nikako ne smiju graditi u zgradama, jer usljed njihovog zračenja ljudi obolijevaju od nepoznatih bolesti. “Evropska komisija izdvaja značajna sredstva za istraživanja u oblasti bioloških efekata elektromagnetnog polja. Razvijene društvene zajednice su taj problem riješile nedozvoljavanjem gradnje stambenih objekata u blizini dalekovoda, te, ako i postoje naselja, onda se izmještaju dalekovodi, a trafo-stanice se ne grade u zgradama”, ističe Gaćanović. U Zavodu za izgradnju Banjaluka navode da posjeduju metodu za proračun, mjerenje i procjenu uticaja nejonizujućeg zračenja na životnu sredinu, te odgovarajuću opremu u skladu s evropskim zakonima. “Distributivna transformatorska stanica je definisana kao izvor nejonizujućeg zračenja od posebnog interesa za koje se izrađuje procjena uticaja na životnu sredinu”, tvrde u Zavodu, dodajući da su uslovi za postavljanje trafo-stanica u suterenski teren potpisani aktima lokalne samouprave. Zračenje kućanskih aparata: Zbog napretka tehnologije, ljudi su danas kontinuirano izloženi nižim nivoima zračenja. U znatno manjim količinama zrače i mikrotalasne pećnice, uređaji za upotrebu u fizikalnoj medicini, radio-stanice, stacionarna radio i TV stanica, stacionarna stanica mobilne telefonije, radar, te industrijske mašine i postrojenja. “Zbog toga, posljednjih godina na značaju dobija veza između izloženosti zračenju i mogućih nespecifičnih simptoma, kao što su glavobolja, depresija, letargija, poremećaj spavanja, konvulzije, pa čak i epileptički napadi kod predisponiranih osoba”, navodi dr Rudić-Grujićeva. Dodaje da su ljudi, korištenjem mobilnog telefona, izloženi većem nivou EM zračenja u odnosu na uobičajeno okruženje, ali da sigurnih naučnih dokaza o štetnosti po zdravlje do danas nema, iako se korisnici mobilnih telefona sve češće žale na pojavu nespecifičnih simptoma kao što su zamor, smanjenje koncentracije, kardiovaskularne i digestivne smetnje. Stručnjaci takođe preporučuju oprez kod upotrebe mobilnih telefona osobama koje koriste pejsmejker. “Mnogi kućanski aparati su izvor magnetnih polja, kao što je fen za kosu, usisivač, mikrovalna pećnica, veš-mašina, mašina za suđe, kompjuter, TV i mnogi drugi. Povećavanjem razdaljine od ovih aparata smanjuje se nivo zračenja”, ističe dr Rudić-Grujićeva. Dodaje da dugotrajan rad na računaru može dovesti do velikog broja simptoma u vezi s očima, koji se nazivaju sindrom kompjuterskog vida. “Ovi simptomi obuhvataju zamor očiju, osjećaj suvoće ili pretjeranog suzenja očiju, crvenilo i glavobolje”, objašnjava dr Rudić-Grujićeva. Zbog svih ovih promjena do kojih može doći prilikom korištenja računara, preporučuje se da se njihova upotreba svede na najmanju moguću mjeru. Istraživanje Američki istraživači su 1978. godine objavili rezultate istraživanja u kojima su iznijeli da djeci koja žive u blizini dalekovoda prijeti veći rizik od dobijanja raka u poređenju s onom u čijoj blizini nema dalekovoda. Tokom kasnih devedesetih godina prošlog vijeka, fizičar Denis Henšo i njegove kolege s Bristolskog univerziteta utvrdili su da elektromagnetna polja mogu zgusnuti atmosfersko zagađenje koje može da izazove rak. Mnogi stručnjaci danas vjeruju da je opasnost od blizine dalekovoda uglavnom vrlo mala

Više detalja na: http://www.nezavisne.com/novosti/drustvo/Zracenje-trafo-stanica-izaziva-oboljenja/46600

Nešići umjesto plata spremaju prijave?

Bivši radnici “N marketa” u Foči koji su prije nekoliko dana, kako kažu, istjerani sa posla, tvrde da im vlasnik firme Predrag Nešić šalje policiju na vrata, jer smatra da ga, tražeći zaostale plate, uznemiravaju. Radnici ne odustaju od zahtjeva za isplatu zaostalih primanja, a vlasnik firme Predrag Nešić i njegov brat, direktor “Puteva Republike Srpske” Nenad Nešić najavljuju krivične prijave.

Radnici “N marketa”, njih 8 od 12 koliko je zaposleno u marketima u Foči, uoči Nove godine obustavili su rad tražeći da im se poboljšaju uslovi rada, odnosno da im se obezbjedi grijanje, te da im se isplate zarađene, a neisplaćene plate.

Nakon nekoliko sastanaka sa vlasnikom firme rečeno im je da se “N marketi” u Foči zatvaraju zbog nerentabilnosti, te da oni traže drugi posao. Na pitanje šta je sa njihovim platama rečeno im je, kako tvrde, čućemo se. Međutim, dan nakon što su marketi navodno zatvoreni ponovo su počeli sa radom, ali sa novim radnicima.
Dragomir Radanović, bivši radnik “N marketa” kaže da je radio tri mjeseca i dobio samo jednu platu, te da nije bio prijavljen.

Srđana Radanović, bivši poslovođa “N marketa” u Foči potražuje tri neisplaćene plate i tvrdi da je otkaz dobila i radnica koja se porodila prije dva dana i kojoj od septembra nisu isplatili ni marku.
Radmili Ostojić firma duguje 1,5 platu, a Nebojša Lučić koji je u “N marketu” u Foči radio dva mjeseca, nije dobio nijednu platu. Kada je došao u “N market” da porazgovara sa direktorom i traži zarađeni novac, on je pozvao policiju zbog uznemiravanja i sada mu je zabranjeno da prolazi pored “N marketa”.
Inače, mjesečna plata radnika “N marketa” je 300 maraka i bon od 100 maraka koji mogu da iskoriste samo u “N marketima”.

Osim što je policiji prijavio bivše radnike zbog uznemiravanja, vlasnik i direktor firme “N trejd” Predrag Nešić prijavio je i supruga jedne radnice Nedeljka Radanovića, jer mu on, kako tvrdi, šalje prijeteće poruke.
“Niti imam njegov broj telefona, niti sam ga zvao, niti prijetio. Dao sam telefon policiji neka vide i provjere koga sam i kada zvao ili poslao poruke”, kaže Radanović i najavljuje tužbu protiv Nešića.Osim toga što su, kako tvrde, radili bez plate i grijanja, bivši radnici “N marketa” kažu da su sanitarni uslovi u marketima katastrofalni. Najviše poteškoća je sa robom kojoj je istekao rok trajanja.
“Suhomesnati proizvodi su dolazili sa rokom trajanja koji ističe za dan dva, a radnici su tu robu morali da prodaju ili bi im se u protivnom sve odbijalo od plate”, tvrdi bivši poslovđa “N marketa” u Foči Srđana Radanović.
O svojim problemima bivši radnici upoznali su i inspekciju rada u Trebinju koja ih je uputila na inspekciju u Palama. “Rekli su nam da svi moramo punim imenom i prezimenom da potpišemo prijavu i dali su nam broj faksa na koji treba da pošaljemo prijavu. Međutim, kada smo poslali prijavu na taj broj, saznali smo da je to faks u preduzeću “N trejd.

Naš prijava otišla je na ruke direktno vlasniku firme, a iz inspekcije nas niko nakon toga nije nazvao”, kaze Srđana Radanović.

Direktor i vlasnik preduzeća “N trejd” iz Istočnog Sarajeva, u čijem sastavu posluju “N marketi”, nije htio pred kameru BN televizije, ali nam je rekao da će protiv svih koji iznose laži, neistine i klevete podnijeti krivičnu prijavu, te da očekuje od pravosudnih institucija da reaguju i zaštite njega i njegovu porodicu.
Gotovo identična je i izjava njegovog brata Nenada Nešića, inače funkcionera DNS-a i direktora Javnog preduzeća “Putevi Republike Srpske”. “Ja sam nedužan. Svi koji pominju moje ime dobiće krivične prijave. Očekujem od nadležnih organa da rade svoj posao i utvrde istunu”, poručio je u telefonskom razgovoru Nenad Nešić.
Ko će koga tužiti i kakve će presude biti, teško je prognozirati. Bivši radnici “N marketa” vjerovatno neće dobiti svoje zarađene, a neisplaćene plate, jer zvanično oni nisu ni radili u toj firmi.
U četiri “N marketa” u Foči od 12 radnika prijavljen je samo jedan, tako bar tvrde bivši radnici i dodaju da je za nepune četiri godine koliko “N marketi” posluju, u Foču kroz njih prošlo više od 300 radnika, većinom neprijavljenih.

Policija po Nešićevom nalogu saslušava otpuštene radnike N marketa

Nakon što su otpušteni radnici N marketa u javnost iznijeli činjenice i podatke o nezakonitim otkazima, te prijetnje i uvrede koje su im uputili vlasnici, braća Predrag i Nenad Nešić, policija je jutros po nalogu braće Nešić saslušala više bivših radnika i članova njihovih porodica.

Direktor kompanije „N trade“ Predrag Nešić, brat direktora Puteva Srpske i visokog funkcionera DNS-a Nenada Nešića, prijavio je policiji da ga uznemiravaju bivši radnici koji su od njega tražili da im se isplate zaostale plate.

Nakon toga fočanska policija sinoć i jutros odmah je privela i uputila pozive na saslušanje za više bivših radnika N Marketa, te im zabranila da prilaze prostorijama bivšeg preduzeća.

„Pripadnici Policijske stanice Foča sinoć su priveli na informativni razgovor bivšeg radnika N Marketa Nebojšu Lučića jer ga je direktor Predrag Nešić prijavio policiji tvrdeći da ga uznemirava, a Lučić je samo tražio da mu se isplate zaostale plate. Privodili su i mog supruga Nedeljka Radanovića zato što je išao u centralu moje bivše firme i tražio da mi isplate 3 zaostale plate, koliko su mi dugovali prije nego što su me istjerali sa posla iako sam trudna.

Fočanski policajci su mi muža priveli u Krim-službu i nakon informativnog razgovora naredili da ne smije više prilaziti N Marketima, pozivati direktora Predraga Nešića i upravu. I ja sam dobila poziv i trebala sam da se javim policiji, ali sam trudna pa nisam mogla da odem u stanicu. Strašno je šta se događa, da policija i država privode obespravljene radnike koji traže pravdu i zaostale plate, a štite gazde koji se bogate na našoj muci.

Nešići preko posrednika prijete i vrše pritisak na mene i moju porodicu da ne izlazim više u javnost i ne tražim na sudu naknadu štete, ali ja neću odustati uprkos pritiscima. Jutros je posao napustila i radnica koja je došla da radi poslije nove godine umjesto nas 7 koji smo otpušeni samo iz te jedne prodavnice u Ulici cara Dušana, jer nije mogla da izdrži pritisak i uslove rada više od dana.

U još mnogo težoj situaciji su radnici u Trnovu, i mi stvarno još jednom apelujemo na inspekcije i državu da napokon nešto preduzme, spriječi njihovo iživljavanje i zaštiti naša osnovna ljudska i radnička prava“, kaže Srđana Radanović, bivša radnica N Marketa koja je za novu godinu dobila otkaz.

Već duže vremena u javnosti se često govori o teškom položaju radnica u Nešićevim firmama, koje često nisu prijavljene, nemaju slobodan dan ni za praznike, ne primaju ni zakonom zagarantovani minimalac ili im se 300 maraka ličnog dohotka sa zakašnjenjem isplaćuje u namirnicama umjesto u novcu preko računa.

Uprkos brojnim prijavama inspekcijski organi nikada nisu reagovali, izašli na teren, utvrdili činjenice i kaznili odgovorne osobe i vlasnike zbog kršenja zakona.

Umjesto da zaštiti obespravljene radnike, policija ih privodi i saslušava, te traži od njih da ne dolaze u bivše preduzeće i ne traže isplatu zarađenih plata. To je najbolji pokazatelj da otuđene i zarobljene institucije Republike Srpske imaju za cilj samo da štite vladajuću oligarhiju, tajkune i političare, i da sprovode represiju nad obespravljenim građanima ukoliko se usude da zatraže zaštitu i prava koja im po zakonu pripadaju.

(Nebojša Vukanović)

Kako Nešić zlostavlja robinje – primjer radnica N marketa iz Foče

Kako Nešić zlostavlja robinje – primjer radnica N marketa iz Foče

Da radnice N Marketa nisu ništa drugo do savremene robinje koje iskorištavaju gazde – braća Predrag i Nenad Nešić, funkcioner DNS-a i novozabrani direktor Puteva Republike Srpske, pokazuje primjer iz Foče. N Market ima 4 prodajna objekta u Foči, i u njime je prijavljeno svega nekoliko radnika, dok većina radi na crno i ne prima ni zagarantovani minimalac. Zbog više neisplaćenih plata i teških uslova rada 7 radnika N marketa br 20 u Ulica cara Dušana uoči nove godine obustavilo rad tražeći isplatu 3 zaostale plate, ali umjesto plata dobili su otkaze.

Bez posla su ostali Srđana Radanović, trudnica i jedina prijavljena radnica u ovoj prodavnici, te Branimir Jovanović, Vesna Papović, Dragomir Radanović, Nebojša Lučić, Radmila Ostojić te Vesna Kostović, još jedna trudnica koja nije dobila nijednu marku od odlaska na trudničko bolovanje. Srđana Radanović kaže da su Inspekciji rada u Trebinju i Banjaluci prijavili slučaj i tražili zaštitu, ali nikada niko od inspektora nije izašao na teren i pokušao da zaštiti obespravljene i ponižene radnice. „Uoči nove godine smo obustavili rad, tražili sastanak sa gazdom i da nam se isplate zaostale plate jer su nam već dugovali tri. Prvo su nam prijetili i vrijeđali nas, a potom smo se sa gazdom Nešićem sastali u Sarajevu i on nam je dao otkaze. Zaostale i zarađene plate nisam nam isplaćene, a ja sam poslednju primila za septembar i to svega 300 maraka, što je manje i od zagarantovanog minimalca. Od 12 radnika samo je jedno bilo prijavljeno, ali nažalost inspekcija već 3 godine nije ušla u N Markete jer ne smiju i štiti ih vlast. Nešići su nas prvo lažno prijavili policiji da smo prisvojili dnevni pazar, što nije istina, a poslije je došao Nenadov vozač i brat Predrag u prodavnicu, uzeli su nam ključeve, promijenili bravu i istjerali na ulicu. Faks koji smo mi radnici poslali inspekciji rada proslijeđen je Nešiću, tako da je on odmah znao ko se žalio i svi koji su bili na spisku su automatski dobili otkaz. U prošloj godini kroz prodavnice u Foči prošlo je 50 radnika, što najbolje govori kakav je poslodavac i kakvi su uslovi rada jer niko ne može kod njih da izdrži duže vremena“.

Već odavno je poznato da N Marketi posluju mimo zakona, i da se vlasnici prema zaposlenim odnose kao prema robovima koje treba maksimalno iskoristiti za minimalnu naknadu. Nažalost Nešići, kao visoki funkcioneri vladajućeg DNS-a, uživaju zaštitu države i bez obzira na brojne zloupotrebe i nezakonite radnje nadležni organi nikada nisu reagovali i zaštitili obespravljene radnice. Milorad Dodik je nedavno izjavio da se sve manje djece rađa zbog loših uslova života i skromnih plata, pa je ovo pravi primjer da se pokaže kao zaštitnik obespravljenih koji će trudnice vratiti na posao i natjerati svog koalicionog partnera da posluje u skladu sa zakonom i izmiri svoje obaveze.

Primjer otpuštenih radnica iz Foče nažalost nije jedini i izolovan slučaj, i sve je veći broj obespravljenih koje iskorištavaju tajkuni bliski vlasti jer zarobljena država i njene korumpirane institucije ne funkcionišu. Ostaje da se vidi da li će se utvrditi ko je u Inspekciji rada zloupotrijebio položaj, i prijavu oštećenih radnika proslijedio Nešićima umjesto da je izašao na teren, postupio u skladu sa zakonom i kaznio poslodavca i odgovorne zbog kršenja propisa. Teško je vjerovati da će inspekcije raditi u skaldu sa zakonom i svojim obavezama, vratiti otpuštene radnike na posao i natjerati poslodavca da izmiri sve obaveze prema radnicima i državi.

Nebojša Vukanović

Nešić nelegano zaradio 4 miliona KM

Nešić i Lučić su so uvezli iz Egipta i plaćali je 63 KM po toni, sve sa prevozom do Republike Srpske.

Ukupno su uvezli iz Egipta cca 19.000 tona, za šta su izdvojili, prema potvrđenim podacima, 1,2 miliona KM.

Istu tu so putarima iz Republike Srspke naplatili su po 170 KM/t, što znači da su ostvarili razliku u svoju korist od 107 KM/t.

Na 19.000 tona ta zarada, ostvarena ucjenom, iznosi 2.033.000 Konvertibilnih maraka.

Nešić i Lučić su, preko firme “Legend”, ukupno isporučili putarima 30.000 tona soli.

Ako prihvatimo da su troškovi nabavke, prevoza i ukalkulisana zarada za ostalih 11.000 tona soli (osim onih 19.000 iz Egipta), do skladišta svakog od putarskih preduzeća, zaista koštalo Nešića i Lučića 125 KM po toni (fakturisali su i njih po 170 KM/t), onda je nelegalna zarada na ovih 11.000 tona dodatnih 495.000 KM, što znači da su Nešić i Lučić ucjenom zaradili najmanje 2.528.000 KM.

Pitanje je da li je ostalih 11 hiljada tona uopšte so i šta su sa onom iz Egipta pomiješali Nešić i Lučić, tako da je sasvim realno da je njihova zarada na ovom ucjenjivačkom poslu oko 4 miliona KM.

Nenad Nešić, direktor JP “Putevi RS” ucijenio je putarska preduzeća iz Republike Srpske da od firme “Legend”, koju Nešić protežira, moraju kupiti so za posipanje puteva. U suprotnom, obustavio bi im isplate za poslove koje obavljaju po Ugovorima sa JP “Putevi RS”.

Nešić je predstavnicima jedanaest putarskih preduzeća iz RS lično saopštio da moraju pristati na navedenu ucjenu (i cijenu) ili za njih para sa računa “Puteva” nema.

Putari su prihvatili, vjerujući da nemaju kud, jer ih je Nešić obavijestio da iza njegovog zahtjeva stoji “lično Marko Pavić, predsjednik DNS-a” i da on to radi po njegovom nalogu.

Nešić je visoki funkcioner DNS-a, zadužen za Sarajevsko-romanijsku regiju.

Nešić je slagao putarima, jer, prema potvrđenim saznanjima, Pavić nema ništa sa ovom ucjenom, niti je na bilo koji način u njoj učestvovao.

Uprkos tome, lider DNS-a nalazi se, nakon Nešićevog prljavog posla, u centru afere, kojom se već bave nadležne insitucije.

Legend d.o.o

Nešić je naložio putarskim firmama da so moraju kupiti od preduzeća “Legend” d.o.o., koje je registrovano u Istočnoj Ilidži.

Vlasnik tog preduzeća je Mladen Lučić, do prije dvije godine jedan od vođa studenata Univerziteta u Istočnom Sarajevu, i (godinama već) izvršilac brojnih Nešićevih prljavih poslova.

Nešić i Lučić se predstavljaju kao kumovi.

So za posipanje puteva, koju su putarske firme morale kupiti, kako ne bi ostale bez svojih para iz JP “Putevi RS”, koštala ih je 170 KM po toni, što je, lako je uočiti, gotovo tri puta skuplje od stvarne cijene.

Potrebe putarskih preduzeća u zimskom periodu su 30.000 tona soli, i to kada je snijega i leda u izobilju.

Ucjenjivanje se itekako isplatilo Nešiću i Lučiću.

Direktor silom

Nešić je za direktora JP “Putevi RS” postavljen 25. jula ove godine i to na insistiranje Marka Pavića.

Prije tog postavljenja, Pavić je insistirao da Nešić bude imenovan na poziciju direktora “Elektrodistribucije” Pale, umjesto Ljubomira Mrde, aktuelnog direktora i člana SNSD-a.

Mrda nije htio da podnese ostavku, a koalicija SNSD-a i DNS-a zamalo je pukla.

Od tada se odnosi između ove dvije stranke stalno pogoršavaju, a došli su do nivoa u kojem se otvoreno vrijeđaju predstavnici SNSD-a i SP-a, sa jedne i DNS-a, sa druge strane.

Nešićevo ucjenjivanje putara i nezakonito otimanje cca 4 miliona KM svakako ide u prilog Miloradu Dodiku u obračunu koji slijedi sa Pavićem. I koji je neminovan.

Nešić redom bije

Nešić je vrlo nasilna osoba: 02.09. ove godine isprebijao je Živorada Bosančića, izvršnog direktora za pravne poslove u JP “Putevi RS” (objavio sam tekst o tome 02.09.).

Bosančić je tada odbio da podrži određene Nešićeve nezakonite zahtjeve.

Nešić je toliko teško prebio Bosančića (člana Socijalističke partije) da je interevnisala Hitna služba, a sve je zabilježila i policija.

Međutim, Režim je zataškao Nešićevo divljanje kako ne bi izašlo u javnost i nanijelo štetu na samom početku predizborne kampanje za lokalne izbore.

Nije to bio prvi teški incident u “Putevima”, nakon što je Nešić preuzeo direktorsku funkciju.

Nešto prije pomenutog incidenta, Nešić je fizički nasrnuo na Borisa Pavkovića, tehničkog direktora, ali je ovaj uspio izbjeći batine.

Nešićevi dugovi

Nešić godinama već sa svojim privatnim firmama vrši razne malverzacije, ali je bio zaštićen od Režima, jer je finansirao SNSD i bio član te stranke, sve do pred izbore 2014. godine.

Nešić je tada pristupio stranci Napredna Srpska, koja je na izbore izašla na listi DNS-a.

Nakon što su dva poslanika ove partije napustili Pavićev poslanički blok, Nešić je ostao lojalan DNS-u.

DNS je nastavio da ga štiti od pravosudnog progona, koji bi morao da se desi, jer je Nešić budžetima RS i BiH napravio štetu od 1,2 miliona KM, poreskim utajama.

Nešić je sa samo dvije firme napravio štetu od cca 1,2 miliona KM: To su firme “Dar Company”, koja Poreskoj upravi RS duguje 337.743,25 KM, „N trade“, čiji je dug PU RS – 20.138,41 KM, dok je „Dar Company“ dužna Upravi za indirektno oporezivanje 890.279,77 KM

Ucijenio ih da kupe so, zaradio 1.350.000

Nenad Nešić, direktor JP “Putevi Republike Srpske” nelegalno je zaradio 1.350.000 KM, tako što je ucijenio putarska preduzeća iz Republike Srpske da od firme, koju Nešić protežira, moraju kupiti so za posipanje puteva. U suprotnom, obustavio bi im isplate za poslove koje obavljaju po Ugovorima sa JP “Putevi Srpske”.

  • Vijesti
  • Republika Srpska

Nešić je predstavnicima jedanaest putarskih preduzeća iz Republici Srpskoj lično saopštio da moraju pristati na navedenu ucjenu (i cijenu) ili za njih para sa računa “Puteva” nema.

Putari su prihvatili, vjerujući da nemaju kud, jer ih je Nešić obavijestio da iza njegovog zahtjeva stoji “lično Marko Pavić, predsjednik DNS-a” i da on to radi po njegovom nalogu.

Nešić je visoki funkcioner DNS-a, zadužen za Sarajevsko-romanijsku regiju.

Nešić je slagao putarima, jer, prema potvrđenim saznanjima, Pavić nema ništa sa ovom ucjenom, niti je na bilo koji način u njoj učestvovao.

Uprkos tome, lider DNS-a nalazi se, nakon Nešićevog prljavog posla, u centru afere, kojom se već bave nadležne insitucije.

Legend d.o.o

Nešić je naložio putarskim firmama da so moraju kupiti od preduzeća “Legend” d.o.o., koje je registrovano u Istočnoj Ilidži.

Vlasnik tog preduzeća je Mladen Lučić, do prije dvije godine jedan od vođa studenata Univerziteta u Istočnom Sarajevu, i (godinama već) izvršilac brojnih Nešićevih prljavih poslova.

Nešić i Lučić se predstavljaju kao kumovi.

So za posipanje puteva, koju su putarske firme morale kupiti, kako ne bi ostale bez svojih para iz JP “Putevi Republike Srpske”, koštala je 170 KM po toni, što je znatno iznad stvarne cijene.

Troškovi nabavke soli i njenog dopremanja do skladišta svakog od putarskih preduzeća ne prelaze 125 KM po toni.

Praktično, Nešiću i Lučiću je ostala čista zarada od 45 KM po toni soli.

Potrebe putarskih preduzeća u zimskom periodu su 30.000 tona soli, i to kada je snijega i leda u izobilju.

Bili su prisiljeni kupiti svih 30.000 tona, čime su Nešić i Lučić nezakonito pribavili sebi korist od 1.350.000 maraka.

Ucjenjivanje se, sudeći prema ovom poslu, itekako isplatilo Nešiću.

Direktor silom

Nešić je za direktora JP “Putevi Republike Srpske” postavljen 25. jula ove godine i to na insistiranje Marka Pavića.

Prije tog postavljenja, Pavić je insistirao da Nešić bude imenovan na poziciju direktora “Elektrodistribucije” Pale, umjesto Ljubomira Mrde, aktuelnog direktora i člana SNSD-a.

Mrda nije htio da podnese ostavku, a koalicija SNSD-a i DNS-a zamalo je pukla.

Od tada se odnosi između ove dvije stranke stalno pogoršavaju, a došli su do nivoa u kojem se otvoreno vrijeđaju predstavnici SNSD-a i SP-a, sa jedne i DNS-a, sa druge strane.

Nešićevo ucjenjivanje putara i nezakonito otimanje 1,35 miliona KM svakako ide u prilog Miloradu Dodiku u obračunu koji slijedi sa Pavićem. I koji je neminovan.

Nešić redom bije

Nešić je vrlo nasilna osoba: 02.09. ove godine isprebijao je Živorada Bosančića, izvršnog direktora za pravne poslove u JP “Putevi Republike Srpske”.

Bosančić je tada odbio da podrži određene Nešićeve nezakonite zahtjeve.

Nešić je toliko teško prebio Bosančića (člana Socijalističke partije) da je interevnisala Hitna služba, a sve je zabilježila i policija.

Međutim, režim je zataškao Nešićevo divljanje da ne bi izašlo u javnost i nanijelo štetu na samom početku predizborne kampanje za lokalne izbore.

Nije to bio prvi teški incident u “Putevima”, nakon što je Nešić preuzeo direktorsku funkciju.

Nešto prije pomenutog incidenta, Nešić je fizički nasrnuo na Borisa Pavkovića, tehničkog direktora, ali je ovaj uspio izbjeći batine.

Nešićevi dugovi

Nešić godinama već sa svojim privatnim firmama vrši razne malverzacije, ali je bio zaštićen od Režima, jer je finansirao SNSD i bio član te stranke, sve do pred izbore 2014. godine.

Nešić je tada pristupio stranci Napredna Srpska, koja je na izbore izašla na listi DNS-a.

Nakon što su dva poslanika ove partije napustili Pavićev poslanički blok, Nešić je ostao lojalan DNS-u.

DNS je nastavio da ga štiti od pravosudnog progona, koji bi morao da se desi, jer je Nešić budžetima Republike Srpske i BiH napravio štetu od 1,2 miliona KM, poreskim utajama.

Nešić je sa samo dvije firme napravio štetu od cca 1,2 miliona KM: To su firme “Dar Company”, koja Poreskoj upravi RS duguje 337.743,25 KM, „N trade“, čiji je dug PU RS – 20.138,41 KM, dok je „Dar Company“ dužna Upravi za indirektno oporezivanje 890.279,77 KM.

BN

http://www.rtvbn.com/3845280/ucijenio-ih-da-kupe-so-zaradio-1350000

Uvođenje cenzure kroz zakonska vrata

Uvođenje cenzure kroz zakonska vrata

BANJALUKA, SARAJEVO – Što se pisalo – pisalo se, što se objavilo – objavilo se, tako bi se slikovito mogla objasniti situacija u kojoj bi se novinari i javnost mogli naći ukoliko tekst novog Nacrta zakona o slobodi pristupa informacijama u BiH bude usvojen. Prema riječima predstavnika medija, nadležni će takvim novim zakonom sebe zaštititi od bilo kakve moguće kontrole, glas javnosti svesti na minimum, a protok informacija dodatno ograničiti.  Novi zakon bi, između ostalog, trebalo da sadrži listu izuzetaka od objave, odnosno informacija koje mogu biti uskraćene kako bi se zaštitili, kako oni kažu, legitimni interesi društva. U tom kontekstu, novi zakon ne obavezuje javne institucije da sprovode test javnog interesa prilikom odlučivanja o objavljivanju takvih informacija. Takođe, sporno je i što novi prijedlog zakona propisuje da podnosilac zahtjeva za pristup informacija treba navesti razloge zbog kojih traži pristup informaciji. Ovakva odredba u praksi može ograničiti pristup informacijama, jer ostavlja prostor nadležnima da tumače eventualnu opravdanost ili neopravdanost zahtjeva, što može biti osnova za odbijanje pristupa. Izmjena je i što nadzor nad sprovođenjem zakona prestaje da radi Institucija ombudsmana za ljudska prava BiH, već će to činiti Ministarstvo pravde BiH putem Upravne inspekcije. “To je jedna arogantna samovolja i prefinjen način cenzure od ljudi koji ne da ne žele da promijene išta, nego će, kako bi zaštitili pozicije na kojima se nalaze i poslove koji su često nezakoniti, zaštititi se i formalno pravno takvim zakonima”, kazao je Marko Divković, predsjednik Udruženja “BH novinari”. Siniša Vukelić, predsjednik Kluba novinara Banjaluka, smatra da se novim zakonom ostavlja velika mogućnost zloupotrebe informacija i da će institucije i pojedinci sve ono što im ne odgovora moći bez ikakvih posljedica sakriti od javnosti. “Mislim da je to samo novi pokušaj skrivanja informacija od građana i medija kao i uvođenje cenzure. U ovom trenutku, kada treba da ispunimo upitnik za EU gdje su sve informacije dostupne građanima, mi idemo korak unazad”, kazao je Vukelić. Dragan Sladojević, novinar “Nezavisnih”, ocjenjuje da je rad mnoštva institucija i sa postojećim zakonskim rješenjima netransparentan, a ukoliko ovaj nacrt bude usvojen, posao istraživačkog novinarstva biće obesmišljen. “Iskusni novinari su mjerodavniji da odlučuju šta je u interesu javnosti nego dobar dio zaposlenih u institucijama, koji su najsrećniji ako im se pitanja i ne postavljaju, jer tada imaju manje posla”, istakao je Sladojević. Goran Maunaga, novinar “Glasa Srpske”, rekao je da, ako bi ovakav prijedlog zakona bio usvojen, u tom slučaju u BiH više ne bi moglo da bude ni govora o transparentosti rada institucija. “Ovo bi bilo razumljivo samo u slučajevima kad je riječ o zaštiti interesa društva, ali ovo su restrikcije. Dodatni razlog za brigu je i činjenica da je nacrtom predviđeno da javni organ može da uskrati informaciju bez sprovođenja testa javnog interesa. Šokantno je i to što nije propisano objavljivanje informacija o trošenju javnih sredstava”, kaže Maunaga. Vehid Šehić, pravni ekspert i predsjednik Foruma građana Tuzla, istakao je da je već odavno postala praksa da aktuelne vlasti na sve načine pokušavaju da umanje prava građana. “Komplikovana procedura za dobijanje informacija se takođe koristi kako mediji i javnost ne bi došli do informacija. Ukoliko bi se tako nešto usvojilo, onda se stvarno postavlja pitanje šta će nam uopšte zakon o slobodnom pristupu informacijama”, kaže on. Javne konsultacije o ovom nacrtu zakona traju do 12. decembra. AF: Bez obaveze o  objavi budžeta Jedna pozitivna stvar novog zakona bi mogla biti uvođenje principa obaveznog  proaktivnog objavljivanja informacija, iako je ideja da su javne institucije dužne objavljivati informacije u svom posjedu bez čekanja na zahtjeve građana već sadržana u međunarodnim dokumentima. Ipak tu nedostaje obaveza o objavljivanju informacija o trošenju javnih sredstava, a koja je ključna za odgovornost javnih institucija, što bi obuhvatalo budžet, izvještaj o izvršenju budžeta, revizorske izvješaje i slično

Više detalja na: http://www.nezavisne.com/novosti/drustvo/Uvodjenje-cenzure-kroz-zakonska-vrata/401759

Sloboda izražavanja kao ljudsko pravo

Sloboda izražavanja kao ljudsko pravo

Sloboda izražavanja ne garantira pravo novinara da pišu šta hoće, njihov posao je „ograničen“ profesionalnim kodeksom, javnim interesom i poštivanjem ostalih ljudskih prava.

foto: unsplash

Sloboda govora nije samo sloboda već je i obaveza. Kako bi se ta sloboda što bolje ispoljavala, i u isto vrijeme odgovorno koristila, potrebno je da se odgovori na nekoliko ključnih pitanja:

Šta podrazumijeva ’’pravo na slobodu izražavanja’’?

Koji su glavni filozofski argumenti za odbranu tog prava?

Da li je ono neophodno za funkcionisanje demokratskog društva?

Na koji način se sloboda izražavanja ’’branila’’ pred Sudom za ljudska prava u Strazburu?

Koja je uloga medija u zaštiti prava na slobodu izražavanja i da li je sloboda izražavanja ili sloboda govora isto što i novinarstvo?

Borba za slobodu izražavanja je duga vijekovima. Iako danas živimo u najslobodnije vrijeme od svih vremena, bar što se tiče slobode izražavanja, kako je bivši UN-ov specijalni izvještač o slobodi izražavanja Frank La Rue jednom rekao, borba za slobodu govora i dalje traje.

Moderan termin cenzure, kako ga poimamo danas, usko je povezan sa izumom štamparske prese. Posle tog Gutenbergovog izuma sloboda izražavanja je bila pod kontrolom ili cenzurom vladajućih elita, a prije svega crkvenih krugova. Spaljivani su na lomači i knjige i njihovi autori zbog iznesenog stava koji nije bio u suglasnosti sa ustanovljenim dogmama. Index Librorum Prohibitorum ili spisak zabranjenih knjiga kao i ozloglašena inkvizicija su samo dio tog konzervativnog ozračja za štampanu riječ.

Najznačajniji argumenti o obrani slobode govora iz filozofske perspektive dali su John Milton u knjizi Areopagitica iz 1644. godine gdje ističe štetnost cenzure i licence po štampanje knjiga. Milton tvrdi da se čak i iz „loših“ knjiga može naučiti šta valja sa jednostavnim uspoređivanjem.

John Stuart Mill u knjizi On Liberty iz 1859. godine argumentuje ’’da je sloboda izražavanja važna ne samo zato što svako od nas ima pravo izreći svoje mišljenje nego i zato što zajednica u kojoj živimo ima pravo čuti raznolika mišljenja“ i da ’’toleriranje stavova pojedinaca značajna je komponenta demokratskog političkog sistema“. Mill postavlja temelje moderne obrane slobode govora, ističući argumente koje i danas srećemo u međunarodnim sporazumima i konvencijama.

’’Kada bi svo čovječanstvo osim samo jedne osobe imalo jedno isto mišljenje, čovječanstvo ne bi imalo više opravdanja da ućuta tu jednu osobu nego što bi ta jedna osoba, kada bi imala moći, imala opravdanja da ućuta čovječanstvo“, istakao je Mill.

Ta filozofska argumentacija o pravu na slobodu izražavanja kodificirana je i zagarantovana u međunarodnim deklaracijama i konvencijama o ljudskim pravima. Univerzalnu deklaraciju o ljudskim pravima usvojila je Generalna skupština Ujedinjenih nacija 10. decembra 1948. godine. Ona nije pravno obavezujuća, ne predstavlja dio međunarodnog prava, ali predstavlja značajan iskorak u odbrani ljudskih prava. Član 19. te deklaracije ističe da „svako ima pravo na slobodu mišljenja i izražavanja; ovo pravo uključuje slobodu mišljenja bez tuđeg miješanja a isto tako i traženje, primanje i saopćavanje obavještenja i ideja bilo kojim sredstvima i bez obzira na granice”.

Pet godina kasnije, 3. septembra 1953. godine, stupila je na snagu Evropska konvencija o ljudskim pravima. Ona je unaprijedila zaštitu ljudskih prava u dva ključna segmenta. To je prvi pravno obavezujući sporazum o ljudskim pravima i njome je uspostavljen veoma važan mehanizam provedbe u obliku Evropskog suda za ljudska prava. Član 10. štiti slobodu izražavanja.

U dijelu 10.1. se kaže: ’’Svako ima pravo na slobodu izražavanja. Ovo pravo uključuje slobodu mišljenja i slobodu primanja i prenošenja informacija i ideja, bez miješanja javne vlasti i bez obzira na granice. Ovaj član ne sprječava države da zahtijevaju dozvole za rad od radio, televizijskih i filmskih kompanija“.

Međutim, mora se istaći da sloboda izražavanja nije apsolutno pravo već je relativno pravo ili drugim riječima, neka zadiranja u njega mogu biti opravdana.

U dijelu 10.2. stoji da ’’Ostvarivanje ovih sloboda, budući da uključuje obaveze i odgovornosti, može podlijegati takvim formalnostima, uvjetima, ograničenjima ili sankcijama predviđenim zakonom i koje su neophodne u demokratskom društvu u interesu nacionalne sigurnosti, teritorijalnog integriteta ili javne sigurnosti, sprječavanja nereda ili zločina, zaštite zdravlja i morala, ugleda ili prava drugih, sprječavanja širenja povjerljivih informacija ili u interesu očuvanja autoriteta i nepristrasnosti sudstva“.

Države potpisnice imaju negativne i pozitivne obaveze šta se tiče konvencije. Negativne ograničavaju miješanje države u to pravo, a pozitivne traže proaktivnost od strane države u smislu da štite to pravo u određenim okolnostima.

Kroz bogatu praksu Evropskog suda za ljudska prava može se uočiti da se opseg zaštite slobode izražavanja proširio tokom godina. U niz vodiča za tumačenje člana 10. Evropske konvencije ističe se da je kroz godine sud isto tako iskristalizirao razliku između informacija, u suštini – činjenice, te ideja, u suštini – vrijednosnih sudova.

Isto tako ističe se da sloboda izražavanja ima aktivni i pasivni dio. Novinari je aktivno koriste, onaj dio koji garantira pravo izražavanja, ali isto je bitan i pasivni dio tog prava. Taj dio je kod gledalaca i on im garantuje da oni imaju pravo da čuju te vijesti i ideje. Zbog toga je i Evropski sud za ljudska prava istaknuo da ako se zabrani ili ograniči pravo izražavanja, ta odluka ne šteti samo novinarima, već i konzumentima tih informacija jer oni isto tako imaju pravo da dobiju te informacije.

Sloboda izražavanja, kao relativno pravo, može se ograničiti samo u određeno iznimnim okolnostima kao što je navedeno u članu 10.2. Europski sud za ljudska prava koristi trodijelni test kada odlučuje o ograničavanju slobode izražavanja.

Korak 1: Bilo koje ograničenje prava mora biti propisano zakonom.

Korak 2: Ograničenje mora služiti jednom od propisanih razloga navedenih u dokumentima kojima se štite ljudska prava.

Korak 3: Ograničenje mora biti nužno za postizanje propisane svrhe.

Dovoljno je da samo jedan dio ne bude ispunjen za ograničenje da bude proglašeno kao nezakonito. Isto tako ljudska prava ne smiju koristiti za kršenje drugih ljudskih prava. Jedan od najznačajnijih elemenata pri ocjenjivanju legitimnosti ograničenja je da li se radi o pitanjima od javnog interesa.

Vodič za tumačenje Člana 10. ističe da je Sud naveo da ima “malo prostora … za ograničavanje političkog govora ili rasprave o pitanjima od javnog interesa.”

Isto tako ’’granice prihvatljive kritike su… šire kada je u pitanju političar kao takav nego kada je u pitanju privatno lice“. Pored političara veće kritike podleže i vlade, korporacije i javne ličnosti. Kao rezultat toga, Sud je spreman medijskim aktivnostima dati veliku mjeru zaštite temeljem člana 10. ali sve dok novinari „djeluju u dobroj vjeri i u skladu sa novinarskom etikom”.

I za kraj, sloboda izražavanja nije isto što i novinarstvo. Sloboda izražavanja ne garantira pravo novinara da piše šta hoće, jer njihov posao je ’’ograničen“ profesionalnim kodeksom, javnim interesom i poštovanjem ostalih ljudskih prava. Nijedno ljudsko pravo ne smije se koristiti za kršenje drugih ljudskih prava.

http://www.media.ba/bs/magazin-novinarstvo/sloboda-izrazavanja-kao-ljudsko-pravo